Disiplin, cocugu cezalandirmak degil; ona sinirlarin icindeki ozgurlugu ve oz-denetimi ogretmektir. Gottman Enstitusu ve Minnesota Universitesi arastirmalari isiginda, ceza ve odulun otesinde sefkatli bir rehberlikle nasil saglikli sinirlar koyabilecegimizi inceliyoruz.
Geleneksel disiplin yontemleri genellikle korku veya odul (dissal motivasyon) uzerine kuruludur. Ancak bu yontemler, cocugun davranisini o anlik "duzeltir" gorunse de, uzun vadede oz-denetim becerisini gelistirmez.
Cocugunuza bir kural koydugunuzda, amaciniz onun davranisini bastirmak mi, yoksa ona o kuralin arkasindaki mantigi kazandirmak mi? Ceza verdiginizde cocuk "yaptigi yanlisi" mi ogreniyor, yoksa "yakalanmamayi" mi?
"Hayir" demek bazen kalbinizi acitiyor, biliyorum. Cocugunuzun o hayal kirikligina ugramis bakisini gormek, kendinizi "kotu ebeveyn" gibi hissetmenize neden olabilir. Ancak unutmayin; net ve sefkatli bir sinir, cocugunuza verilen en buyuk guvendir.
Gottman Enstitusu arastirmalarina gore, duygu koclugu yapan ebeveynlerin cocuklarinin oz-duzenleme becerileri anlamli olcude daha yuksektir.
University of Washington bunyesindeki Gottman Institute'un "Duygu Koclugu" (Emotion Coaching) arastirmalari, ebeveynlerin cocuklarin duygularini onaylamasinin ve onlara duyguyu yonetme stratejileri ogretmesinin, cocugun oz-duzenleme kapasitesini anlamli olcude artirdigini gosteriyor.
University of Minnesota tarafindan yurutulen boylamsal calismalar ise, yuksek sefkat ve net sinirlarin bilesimi olan "yetkin" (authoritative) ebeveynlik stilinin, cocuklarda hem akademik basari hem de sosyal uyum icin en guclu zemin oldugunu kanitliyor.
Minnesota Universitesi boylamsal calismalari, yuksek sefkat ve net sinirlarin bilesimi olan 'yetkin' ebeveynlik stilinin en guclu gelisim zemini oldugunu gostermistir.
| Odak | Ceza / Odul Yaklasimi | Sefkatli Disiplin |
|---|---|---|
| Amac | Yanlisi cezalandirmak | Dogruyu ogretmek |
| Duygu | Korku veya hirs yaratir | Guven ve sorumluluk yaratir |
| Ornek | Odamdan cikma! (Tecrit) | Sakinleselim ve nasil tamir edebileceginizi konusalim. |
| Motivasyon | Dissaldir (ceza almamak icin) | Icseldir (dogru oldugu icin) |
1. Kural koyarken sesinizi yukseltmek yerine, cocugunuzun goz hizasina inip sakin ama kararli bir ton kullanabiliyor musunuz?
2. Cocugunuz bir kurali cigneediginde, ona nedenini sormadan once onun o anki duygusunu fark ediyor musunuz?
3. Koydugunuz sinirlar duruma gore esneyen "lastikler" mi, yoksa her zaman tutarli olan "korkuluklar" mi?
4. "Hayir" dediginizde, bunun nedenini kisa ve net bir sekilde aclklyor musunuz?
5. Disiplin anindan sonra, cocugunuzla aranzdaki duygusal bagi onarmak icin bir adim atiyor musunuz?
Sefkatli disiplin; davranisIn altindaki duyguyu anlamak, net ve tutarli sinirlar koymak ve cocuga secenekler sunarak oz-denetim kazandirmak uzerine kuruludur. Gottman Enstitusu, "once bagllanti, sonra duzeltme" (connect before direct) ilkesini onemektedir. Cocugun once duyulduunu hissetmesi, sonra kurali kabul etme olasiliginni arttirir.
Sefkatli disiplin, cocugun davranisini ceza veya odul ile degil, empati ve rehberlik ile yonlendirme yaklasímidir. Sinirlarin tutarli ve net olmasi, ancak bu sinirlarin korku degil guven uzerine kurulmasi temel prensiptir. Arastirmalar, bu yaklasimla buyuyen cocuklarin oz-duzenleme ve sosyal becerilerinin anlamli olcude guclendigini gostermektedir.
Sevgili ebeveynler; disiplin bir guc savasi degildir. Cocugunuzun uzerinde hakimiyet kurmak degil, ona kendi hayatinin direksiyonuna gectiginde nasil guvenle surecegini ogretmektir.
Sinir koydugunuzda cocugunuz aglayabilir, size kizabilir. Bu onun gelisiminin bir parcasidir. Sizin goreviniz onu her an mutlu etmek degil, onu hayata hazirlamaktir. Sefkatle cizilmis bir sinir, "Seni kendi durtülerinden bile koruyacak kadar cok seviyorum" demektir.
Ilgili Yazilar: Cocuklarda Rezilyans Insasi | Duygusal Dayaniklilik ve Iyi Olus